Akcije Nvidije rastu, otvara se prostor za velike poslove u Saudijskoj Arabiji
Akcije Nvidije rastu, otvara se prostor za velike poslove u Saudijskoj Arabiji Home / Akcija Nvidije porasla je više od 3% u srijedu, produžavajući rast iz prethodnog dana kada su akcije skočile skoro 6%, a tržišna kapitalizacija ovog proizvođača AI čipova premašila 3 biliona dolara – prvi put od februara. Dobici dolaze nakon što su američki proizvođači čipova, uključujući Nvidiju, najavili poslove vrijedne više milijardi dolara sa Saudijskom Arabijom tokom investicionog foruma kojem je u utorak prisustvovao predsjednik Tramp. Nvidia je saopštila da će u narednih pet godina isporučiti nekoliko stotina hiljada svojih AI čipova saudijskom AI projektu Humain, počevši od prodaje jednog od svojih najnovijih AI superračunara – Grace Blackwell, koji koristi 18.000 naprednih GB300 čipova. Humain je novi AI poduhvat u vlasništvu saudijskog Javnog investicionog fonda od 925 milijardi dolara, kojim predsjedava prestolonasljednik Mohamed bin Salman. Projekat je pokrenut samo dan prije Trampove posjete zemlji. Analitičari Bank of America (BAC) procijenili su ukupnu vrijednost posla na 7 milijardi dolara i povisili ciljnu cijenu akcije Nvidije sa 150 na 160 dolara u bilješci investitorima u srijedu ujutro. Takođe, izvještaj Bloomberga u utorak ukazuje da bi Trampova administracija mogla sklopiti dogovor kojim bi omogućila Ujedinjenim Arapskim Emiratima kupovinu „više od milion“ Nvidijinih AI čipova. Američke kompanije za proizvodnju čipova, poput Advanced Micro Devices (AMD) i Qualcomm (QCOM), takođe su predstavile svoje dogovore o isporuci čipova kompaniji Humain, kao dio ambicioznih planova za izgradnju AI centara za obradu podataka u narednim godinama. Vrijednost AMD-ovog ugovora procijenjena je na 10 milijardi dolara. Analitičarka iz Bernsteina, Stejsi Rasgon, ocijenila je da je ova vijest pozitivan signal potražnje za AI hardverom. „Za investitore koji su zabrinuti zbog održivosti kapitalnih ulaganja u AI, sada imamo još jednog bogatog kupca koji je spreman i sposoban da potroši velike svote novca na jasno stratešku inicijativu, dok Saudijska Arabija nastoji da se pozicionira kao regionalni i globalni AI centar“, napisala je u bilješci investitorima u srijedu ujutro. „Iako ostaje da se vidi koliko će se najavljenih projekata stvarno realizovati, dešavanja od utorka imaju potencijal da posluže kao oslonac protiv strahova od mogućeg vrhunca ulaganja u AI.“ Investitori pažljivo prate da li velike američke tehnološke kompanije mogu da održe dosad neviđen nivo potrošnje na AI infrastrukturu, dok još uvijek pokušavaju da pronađu načine kako da unovče svoje AI proizvode. Odvojeno, Super Micro Computer (SMCI), proizvođač servera koji koristi Nvidijine AI čipove i dizajn, objavio je ugovor vrijedan 20 milijardi dolara sa saudijskom firmom za podatkovne centre DataVolt. Akcije te kompanije, koje blisko prate kretanja Nvidije, porasle su 16% u utorak, a više od 17% u srijedu ujutro.
SAD pod Trampom izgubile na popularnosti, Izrael na dnu ljestvice
SAD pod Trampom izgubile na popularnosti, Izrael na dnu ljestvice Home / Indeks percepcije demokratije za 2025. godinu (Democracy Perception Index 2025) sumira stavove prema demokratiji, geopolitici i globalnim silama, anketirajući više od 110.000 ispitanika u 100 zemalja svijeta, piše Politico.Većina ispitanika izrazila je negativno mišljenje o SAD-u, što predstavlja nagli pad u odnosu na prethodnu godinu. Ugled Amerike posebno je drastično narušen u zemljama Evropske unije – što i nije previše iznenađujuće, s obzirom na to da je predsjednik SAD-a Donald Tramp EU nazivao “užasnom”, “jadnom” i “stvorenom da eksploatiše Sjedinjene Države”. Anders Fog Rasmusen, bivši generalni sekretar NATO-a i osnivač Fondacije “Savez za demokratije”, koja je koautor istraživanja, rekao je da ga “ne iznenađuje što su se percepcije SAD-a tako naglo pogoršale”. Mapa iz istraživanja upoređuje popularnost SAD-a i Kine u svakoj zemlji na osnovu neto skora percepcije (mjerenog kao razlika između udjela ispitanika s pozitivnim mišljenjem i onih s negativnim mišljenjem o svakoj zemlji). Zemlja s višim neto skorom je relativno popularnija, odnosno manje nepopularna. U međuvremenu, Kina nastavlja da poboljšava svoj globalni imidž, prvi put prestigavši SAD i zabilježivši pretežno pozitivnu percepciju u svim regijama osim Evrope. Rusija, čiji je imidž drastično narušen nakon invazije na Ukrajinu koju je pokrenuo predsjednik Vladimir Putin 2022. godine, i dalje je (blago) nepopularnija od SAD-a – iako se i njen imidž postepeno popravlja, prenosi Klix.ba. Trampov ugled odgovara ugledu njegove zemlje. Istraživanje pokazuje da je manje popularan na globalnom nivou od svojih ruskih i kineskih kolega – Putina i Si Đinpinga. Tramp je zabilježio najgori rezultat među širokim spektrom političkih, kulturnih i duhovnih lidera, među kojima su vlasnik X-a Ilon Mask, osnivač Microsofta Bil Gejts, pokojni papa Franja, pjevačica Tejlor Svift i medijska ličnost Kim Kardašijan. Izrael se, prema istraživanju, našao na dnu ljestvice globalne popularnosti među zemljama koje su obuhvaćene anketom – posebno na Bliskom istoku i Južnoj Aziji. Nepopularan je čak i u evropskim državama koje su mu tradicionalno bile naklonjene, poput Njemačke, što ukazuje na sve izraženije negodovanje zbog politike izraelske vlade u Pojasu Gaze i na Zapadnoj obali. Podaci korišćeni u ovom istraživanju prikupljeni su putem onlajn ankete koju su sproveli Nira Data i Alliance of Democracies između 9. i 23. aprila 2025. godine. U anketi je učestvovalo ukupno 111.273 ispitanika iz 100 zemalja, s prosečnim uzorkom od oko 1.100 ljudi po zemlji. Nacionalno reprezentativni rezultati izračunati su na osnovu zvanične distribucije starosti i pola za svaku zemlju. Izvor: Radio 021
EBRD smanjuje ekonomske prognoze za 2025: Crnu Goru očekuje 0,3 odsto niži rast
EBRD smanjuje ekonomske prognoze za 2025: Crnu Goru očekuje 0,3 odsto niži rast Home / Evropska banka za obnovu i razvoj (EBRD) je objavila da očekuje sporiji rast u zemljama u koje ulaže i smanjila prognozu ekonomskog rasta EBRD regina u 2025. na tri odsto, što je 0,2 procentna poena manje u odnosu na prethodnu procjenu iz februara, dok za Crnu Goru ove godine očekuje rast od 2,6 odsto, što je 0,3 odsto niže nego u ranijoj prognozi. Prema mišljenju banke, Crna Gora će u 2026. zabilježiti privredni rast od 2,7 odsto, što je za 0,3 odsto niže nego u prethodnom izvještaju. EBRD očekuje stopu privrednog rasta Zapadnog Balkana od 3,2 odsto u 2025. i za 3,4 odsto u 2026. godini, što u oba pomenuta slučaja predstavlja smanjenje u odnosu na februarski izvještaj. Nova prognoza EBRD simbolično naslovljena “Vremena neizvjesnosti“, kako je navedeno, dolazi usled eskalacije trgovinskih tenzija, uključujući najnovije uvođenje carina i širu neizvjesnost u globalnoj ekonomskoj politici. Kako se navodi, ove promjene pogađaju lance snabdijevanja i slabe spoljnu tražnju, što se odražava na sve slabije izglede za privredni rast širom regiona. U nekim zemljama, kao što je Srbija, nastavak političkih tenzija, kako je navedeno, može da predstavlja rizik za sprovođenje neophodnih reformi i utiče na rast. Najveće korekcije nadolje zabilježene su na Zapadnom Balkanu, Centralnoj Evropi i u baltičkim državama. Glavna ekonomistkinja EBRD Beata Javorčik upozorila je da produžena neizvesnost nosi visoku ekonomsku cenu i da je neophodno smanjenje tenzija putem konstruktivnog dijaloga među ključnim akterima. Dodatni izazov posljedice američkih carina Dodatni izazov predstavljaju posledice američkih cafrina uvedenih do polovine aprila, koje uključujucarine od 25 odsto na čelik, aluminijum i automobile, kao i opšte povećanje uvozne stope na 10 odsto za širi spektar proizvoda. Analiza pokazuje da bi prosječna efektivna američka carinska tarifa za uvoz iz EBRD regiona mogla skočiti sa 1,8 odsto u 2024. na 10,5 odsto u 2025, što će imati direktan negativan efekat na BDP, naročito u Slovačkoj (-0,8 odsto), Jordanu (-0,6 odsto) i Mađarskoj (-0,4 odsto). Inflacija u regionima EBRD se uprkos slaboj spoljnoj tražnji ponovo ubrzava i porasla je sa 5,3 odsto u septembru 2024. na 6,1 odsto u februaru ove godine, pretežno zbog snažne domaće tražnje i labave fiskalne politike. Prosječan javni dug u zemljama EBRD trebalo bi da ostane stabilan na oko 52 odsto BDP-a u naredne četiri godine, pod uslovom da vlade sprovedu stroge mjere štednje. Rastuće geopolitičke tenzije takođe su podstakle veće vojne izdatke, a analize pokazuju da bi rast potražnje za oružjem i vojnom opremom mogao da poveća BDP u Slovačkoj, Grčkoj, Hrvatskoj i Mađarskoj za jedan do 1,5 odsto. Ekonomski izgledi za region su opterećeni trgovinskim tenzijama, inflatornim pritiscima i političkom neizvesnošću, a održiv oporavak zahtevaće pažljivo balansiranje fiskalne i trgovinske politike, dodaje se u izvještaju na veb stranici EBRD. Izvor: Bankar.me
Azijska tržišta: Indeksi mješoviti, analizira se američko-kineski dogovor
Azijska tržišta: Indeksi mješoviti, analizira se američko-kineski dogovor Home / Azijsko-pacifička tržišta trgovala su mješovito u srijedu, dok investitori procjenjuju tok trgovinskih pregovora između Sjedinjenih Američkih Država i Kine, nakon što su ključni berzanski indeksi sa Wall Streeta porasli zbog smanjenja trgovinskih tenzija između ove dvije globalne ekonomske sile. Japanski referentni indeks Nikkei 225 pao je za 0,68%, čime je prekinuo niz od četiri uzastopna dana rasta. Južnokorejski Kospi zabilježio je rast od 0,53%. Australijski S&P/ASX 200 indeks ostao je nepromijenjen. Hongkonški Hang Seng indeks porastao je za 0,96%, dok je kineski CSI 300 zadržao istu vrijednost. Wall Street je zabilježio oporavak nakon što su SAD i Kina početkom sedmice postigle privremeno primirje u vezi sa carinama. Taj razvoj događaja izazvao je rast cijena akcija, a Dow Jones je u ponedjeljak porastao za više od 1.000 poena. Međutim, uprkos trenutnom optimizmu na tržištu, stratezi banke Julius Baer ostaju oprezni, ističući da banka „ne dijeli široko rasprostranjeni optimizam“ u vezi sa brzim rješenjem trgovinskog spora. „Čak i ako dođe do objave novih sporazuma, vjerovatno će oni sadržati složene uslove i duge rokove za implementaciju, što čini potpuno ukidanje tarifa i povratak na nivoe prije sukoba malo vjerovatnim“, saopštila je banka u utorak. Investitori će pratiti performanse azijskih dionica u sektoru čipova, nakon što su akcije kompanije Nvidia skočile zahvaljujući izjavi izvršnog direktora Jensena Huanga da će ta kompanija prodati više od 18.000 svojih najnovijih čipova za vještačku inteligenciju saudijskoj firmi Humain — novom AI startupu u vlasništvu državnog Javnog investicionog fonda.
Ukrajina: Zelenski će se u Istanbulu sastati samo sa Putinom
Ukrajina: Zelenski će se u Istanbulu sastati samo sa Putinom Home / Predsjednik Ukrajine Vladimir Zelenski izjavio je da će se sastati isključivo sa ruskim predsjednikom Vladimirom Putinom u Istanbulu u četvrtak, a ne sa drugim članovima ruske delegacije, saopštio je ukrajinski savjetnik za medije. Zelenski je prethodno rekao da je spreman da se sastane sa Putinom u cilju pregovora za okončanje rata, prenio je Rojters. Američki predsjednik Donald Tramp ponudio je pomoć u predloženim mirovnim razgovorima između Ukrajine i Rusije. Ruski predsjednik Vladimir Putin predložio je nastavak direktnih pregovora sa Ukrajinom bez preduslova koji su prekinuti 2022. godine i da dijalog počne 15. maja u Istanbulu. Ukrajinski predsjednik Vladimir Zelenski pristao je na razgovore u Turskoj 15. maja, ali je od samog početka govorio da želi lično sastanak sa Putinom. Rusija još uvijek nije saopštila na kom nivou će učestvovati. Izvor: Vesti online
Tramp: Evropska unija je gora od Kine
Tramp: Evropska unija je gora od Kine Home / Američki predsjednik Donald Tramp juče je ponovo napao Evropsku uniju, rekavši da je u mnogim aspektima gora od Kine, samo nekoliko sati nakon što su Vašington i Peking postigli dogovor o smanjenju međusobnih carina i deeskalaciji trgovinskog rata. „Evropska unija je na mnogo načina gora od Kine, u redu?“, izjavio je Tramp kritikujući Uniju i dodao: „Igraju prljavo. Oh, popustiće oni. Samo gledajte. Mi držimo sve karte u rukama. Oni nas tretiraju vrlo nepravedno“. Uprkos brojnim pokušajima Brisela da pregovorima ukloni carine koje je Tramp uveo na evropsku robu, EU još uvijek nije uspjela da postigne pomak. Trampove izjave predstavljaju značajan zaokret u odnosu na njegove riječi pohvale upućene predsjednici Evropske komisije prošle nedjelje, kada je Ursulu fon der Lajen nazvao „fantastičnom“ i izrazio nadu da će se uskoro sastati. Brisel ponudio niz opcija Iako se Tramp već sastao s nizom evropskih lidera, Fon der Lajen još uvek nije dogovorila sastanak s američkim predsjednikom. Prošle nedjelje je poručila da će do sastanka doći samo ako na stolu bude „konkretan“ trgovinski paket o kojem se može pregovarati. Brisel je prošle nedjelje ponudio niz mogućih ustupaka, uključujući ublažavanje regulatornih pravila i zajedničke napore u suzbijanju kineske prekomjerne proizvodnje. Ipak, EU je takođe zaprijetila carinama na američku robu u vrijednosti od 95 milijardi evra ako pregovori zapnu. Trampov glavni trgovinski savjetnik, Piter Navaro, nazvao je tu moguću protivmjeru provokativnom. SAD i Kina postigli dogovor o smanjenju carina Trampove oštre izjave dolaze u trenutku kada su SAD i Kina dogovorile smanjenje međusobnih carina nakon pregovora američkog ministra finansija Skota Besenta, trgovinskog predstavnika Džejmija Grira i kineskih zvaničnika u Švajcarskoj. Sjedinjene Američke Države će privremeno smanjiti Trampove carine na kineski uvoz sa 145% na 30%, dok će Kina svoje mjere smanjiti sa 125% na 10%. Ova suspenzija važi 90 dana, što otvara prostor za dalje pregovore. Trampove „Tarife Dana oslobođenja“ uzdrmale tržišta Trampove „Tarife Dana oslobođenja“, koje je uveo zemljama širom svijeta, uključujući EU, izazvale su potrese na finansijskim tržištima. U nastojanju da ispravi ono što vidi kao nepravedan odnos Evrope prema Sjedinjenim Državama, Tramp je uveo osnovnu carinu od 10%, kao i dodatne namete od 25% na automobile i metale. Najavljene su i nove mjere, sve sa ciljem vraćanja proizvodnje u SAD nakon gubitaka uzrokovanih globalizacijom. Tramp je ove izjave o EU dao u kontekstu predstavljanja novog plana za određivanje cijena ljekova, kojim želi da prisili farmaceutske kompanije da u SAD prodaju ljekove po najnižoj cijeni koju nude bilo gdje u svijetu.
Wall Street: Indeksi katapultirani nakon američko-kineskog dogovora
Wall Street: Indeksi katapultirani nakon američko-kineskog dogovora Home / Američke akcije su se u ponedjeljak naglo oporavile nakon što su se SAD i Kina dogovorile o privremenom smanjenju carina tokom pregovora održanih tokom vikenda u Švajcarskoj, što je podstaklo nadu da trgovinski rat neće gurnuti ekonomiju u recesiju. Indeks Dow Jones Industrial Average porastao je za 1.136 poena, odnosno 2,7%, zadržavajući se blizu svojih najviših vrijednosti tokom većeg dijela trgovinske sesije, dok je entuzijazam za kupovinu ostao snažan. Indeks S&P 500 porastao je za 3%, čime je njegov rast od aprila – u jeku pesimizma oko carina – dostigao više od 20%. Referentni indeks je smanjio svoje gubitke od početka godine na svega 0,9%. Nasdaq Composite je dodao 4%, jer je početni sporazum s Kinom podstakao rast tehnoloških akcija povezanih s tom zemljom – poput Tesle i Applea. Američki ministar finansija Skot Besent izjavio je u ponedjeljak da su razgovori s Kinom bili „veoma produktivni“ i da su se obje zemlje dogovorile o privremenom smanjenju carina. Američke tarife na kinesku robu smanjene su na 30%, dok su kineske tarife na američki uvoz smanjene na 10%. Besent je za CNBC-evu emisiju „Squawk Box“ rekao da očekuje novi sastanak s predstavnicima Pekinga u „narednih nekoliko nedjelja“ kako bi započeli pregovore o sveobuhvatnijem sporazumu. Tesla je skočila za 7%, dok su Apple i Nvidia zabilježili rast od 6%, odnosno 5%. Akcije kompanija koje se najviše oslanjaju na kinesku robu zabilježile su najveći rast. Best Buy je skočio za 6%, Dell Technologies za 8%, a Amazon za 8%. „Tržišta se oporavljaju jer su investitori iznenađeni brzinom napretka u vezi kineskog tarifnog sporazuma,“ rekao je Džef Kilburg iz kompanije KKM Financial. Napetosti između Kine i SAD-a dostigle su vrhunac u aprilu, nakon što je predsjednik Donald Tramp podigao carine Kini na 145%. Peking je potom uzvratio vlastitim carinama od 125% na američku robu. Indeks S&P 500 je prošlog mjeseca bio na ivici ulaska u medvjeđe tržište – sa padom od gotovo 20% u odnosu na rekord iz februara – nakon objave „Dana oslobođenja“. Dionice su se potom oporavile nakon što je Tramp smanjio dodatne „recipročne“ carinske stope za većinu zemalja osim Kine tokom 90-dnevne pauze.
Analitičari podižu prognoze kineskog rasta nakon trgovinskog sporazuma
Analitičari podižu prognoze kineskog rasta nakon trgovinskog sporazuma Home / Finansijske institucije poboljšavaju prognoze rasta kineske ekonomije nakon iznenadnog trgovinskog primirja između Vašingtona i Pekinga, što je doprinijelo i optimističnijim izgledima za rast kineske privrede i berzanske pokazatelje. U ponedjeljak su Sjedinjene Američke Države i Kina postigle dogovor o privremenom obustavljanju većine carina na međusobne proizvode na period od 90 dana. Prema tom sporazumu, međusobne carine biće smanjene sa 125% na svega 10%. Ovo predstavlja značajno smanjenje tenzija između dvije zemlje nakon uzajamnih mjera odmazde koje su uslijedile nakon “recipročnih” carina koje je 2. aprila uveo američki predsjednik Donald Tramp, što je tada navelo brojne banke da snize svoje prognoze rasta za Kinu. Sada više institucija revidira svoje procjene za Kinu. UBS je u bilješci objavljenoj kasno u ponedjeljak naveo da bi kineski BDP u 2025. mogao porasti na između 3,7% i 4%, u odnosu na raniji osnovni scenario od 3,4%, uz obrazloženje da bi deeskalacija trgovinskog sukoba mogla dovesti do „manjeg šoka“ za kineski ekonomski rast. Morgan Stanley je takođe podigao svoje kratkoročne tromjesečne prognoze za kineski BDP zbog očekivanja da bi kompanije mogle pokušati ubrzati izvoz kako bi iskoristile niže carine. „Iako su carine i dalje visoke, period suspenzije mogao bi dovesti do privremenog skoka isporuka i proizvodnje“, naveli su analitičari ove investicione banke u bilješci. Kineski BDP u drugom kvartalu mogao bi nadmašiti trenutnu procjenu od 4,5%, napisali su u izvještaju glavni kineski ekonomista banke Robin Xing i njegov tim. Takođe, Xing i njegov tim sada očekuju da će rast u trećem kvartalu pokazati privremenu otpornost, s prognozom iznad 4%. Ranije je Morgan Stanley procjenjivao da bi rast mogao pasti na oko 4%. ANZ Bank sada vidi potencijal da kineski BDP ove godine poraste iznad 4,2%, nakon što je australijska banka revidirala prognozu na 4,2% sa ranijih 4,8% u aprilu. Slično tome, Natixis predviđa rast kineskog BDP-a od 4,5% ove godine, u odnosu na osnovni scenario od 4,2%, pod uslovom da dođe do proaktivnijih fiskalnih podsticaja i daljeg smanjenja carina. To dolazi nakon što je francuska banka početkom aprila smanjila svoju prognozu sa 4,7% na 4,2%. Oprezni optimizamRast optimizma u pogledu ekonomskog rasta poboljšava i izglede za kineske akcije. Nomura je unaprijedila svoju procjenu kineskih dionica na „taktički overweight“ i preusmjerila dio sredstava iz svog portfelja u Indiji ka Kini, navodi se u bilješci nakon trgovinskih pregovora. Citi je podigao svoj cilj za Hang Seng indeks za 2%, na 25.000 do kraja godine, i očekuje da će indeks dostići 26.000 u prvoj polovini 2026. Ipak, Citijev strateg za kineske dionice, Pierre Lau, naveo je da preferira domaće kineske kompanije koje nisu izložene carinskoj neizvjesnosti. Poboljšao je rejting potrošačkog sektora sa neutralnog na overweight. Lau je takođe istakao internetski i tehnološki sektor kao posebno obećavajuće. „Vidimo atraktivnu nagradu za rizik u kineskim dionicama, a tržišna valuacija i dalje je niska“, kazao je glavni investicioni direktor Maybanka Eddy Loh, koji vidi potencijal u komunikacionim uslugama i nekim sektorima potrošačke potrošnje. William Ma, glavni investicioni direktor kompanije GROW Investment Group, koji je inače optimista kada je riječ o Kini, vjeruje da je oporavak kineskih tržišta rezultat održive revalorizacije, posebno uz nedavna ublažavanja ekonomskih politika i podsticaje potrošnji koji bi mogli dodatno pogurati kinesku ekonomiju i tržišta. Kineski indeks CSI 300 blago je porastao u utorak, nakon skoka od 1,6% dan ranije. Hang Seng indeks u Hong Kongu porastao je u ponedjeljak za skoro 3%, ali je u utorak zabilježio pad od 1,5%. Neki analitičari upozoravaju da ne treba gajiti prevelika očekivanja jer bi ovo moglo biti samo taktičko kratkoročno jačanje dionica. Iako su trgovinski pregovori između SAD-a i Kine završili bolje nego što su tržišta očekivala, dogovor je i dalje privremen i podložan je budućim promjenama, upozorio je Loh, prenosi seebiz.
Nacistički dokumenti otkriveni u arhivi Vrhovnog suda Argentine
Nacistički dokumenti otkriveni u arhivi Vrhovnog suda Argentine Home / Argentinski tužioci pronašli su stotine dokumenata i članskih karata nacističkih organizacija u kutijama u arhivi Vrhovnog suda zemlje, prenijeli su danas tamošnji mediji. Sedam kutija je otvoreno u petak, a njihov sadržaj je klasifikovan, dokumentovan i sačuvan po nalogu Vrhovnog suda kako bi se utvrdilo da li mogu pružiti relevantne informacije u vezi sa događajima vezanim za Holokaust ili bjekstvo nacista u Argentinu. Mediji su preneli da je otkriveno postojanje nacističke propagande i fotografija. Muzej holokausta u Buenos Ajresu, čiji su predstavnici bili prisutni na otvaranju kutija u petak zajedno sa predsjednikom Vrhovnog suda Orasiom Rozatijem (Horacio Rosatti), učestvuje u radovima na inventaru i konzervaciji. Procjenjuje se da su hiljade nacista prošle kroz Argentinu ili se tamo sklonile posle Drugog svjetskog rata. Najpoznatiji slučajevi su Adolf Ajhman (Eichmann), uhvaćen u Buenos Ajresu 1960. godine, kojem je suđeno i pogubljen je u Izraelu, potom Jozef Mengele (Joseph), ljekar poznat po svojim eksperimentima na zatvorenicima, koji se skrivao u Argentini prije nego što je pobjegao u Paragvaj i Brazil, gdje je i umro. Treći poznati slučaj je i Erih Pribke (Erich Priebke), odgovoran za masakr 1944. godine tokom njemačke okupacije Italije. Pribke je uhapšen u Argentini i izručen Italiji 1995. godine, gdje je umro u zatvoru 2013. godine, odsluživši doživotnu kaznu zatvora. Izvor: Danas
Analiza stručnjaka o sudbini Evrope: Ako se ne objedini, EU će propasti
Analiza stručnjaka o sudbini Evrope: Ako se ne objedini, EU će propasti Home / Evropska unija neće opstati ako se ne objedini bezbjednosno i budžetski, ali takođe i ako se ne proširi na nove članice. Svijet izgrađen poslije Drugog svjetskog rata se raspada, a okosnicu novog poretka će činiti interesi nuklearnih super-sila, među kojima nema Evrope, smatraju ugledni evropski politički analitičari, javlja Beta. I, kako zaključuju, Evropska unija neće opstati ako se ne objedini bezbjednosno i budžetski, ali takođe i ako se ne proširi na nove članice. Bivši šef njemačke diplomatije Joschka Fischer tako predočava da Evropa može kročiti u “strategijsku nezavisnost”, što žele neki vodeći političari, ne samo ako stvori vlastitu odbranu, postane tehnološki nezavisna od SAD i Kine, već i stvori jezgro članica EU koje su za “evropsku odbranu” i proširenje, a time otkloni one koji se tome protive. Donedavni šef diplomatije EU i bivši šef Evropskog parlamenta Josep Borrell misli takođe da Evropa mora stvori odbrambenu, budžetsku strukturu i “krenuti u federalnu uniju”. Jer, inače, “neće opstati… svijetom danas vladaju populizam, protekcionizam, ratovi, a moramo biti svjesni toga da je svijet odbacio upliv i vezanost za Zapad “. Evropljani su s velikom pažnjom primili na znanje da Amerika više ne želi da bude ne samo bezbjednosni zaštitnik, već ni ekonomski bliski partner Brisela. Izgubljena inicijativa To je posebno prepoznato u izjavi potpredsjednika SAD-a JD Vancea da “Evropa jeste naš saveznik, ali ne može biti vječiti vazal”. Borrell ukazuje i na to da nezapadni svijet, “na nas Evropljane gleda kao na onakve kakvi smo: stanovništvo koje se smanjuje i stari, da smo izgubili inicijativu na tehnološkom polju, a svijetom preovladava tehnološko američko-kinesko nadmetanje, ruska invazija na Ukrajinu i razbijački činilac oličen u predsjedniku (SAD Donaldu) Trumpu”. Uvjeren je da “Evropa s tim izazovima treba da se sučelji svjesna da je naš potencijal to što smo u svijetu najbolji spoj političke slobode, ekonomskog napretka i socijalne zbijenosti i sklada”. Francuski dnevnik Monde istovremeno u opširnoj analizi “stanja svijeta i Evrope” zaključuje da su se “osamdeset godina poslije kraja Drugog svjetskog rata sučelile dvije Evrope, usred haosa kojim dominiraju drugi”. Monde s gorčinom zaključuje da je obilježavanje 80. godišnjice pobjede u Drugom svjetskom ratu “imalo obilježje rekvijema za kraj međunarodnog poretka proisteklog iz ratne pobjede-nastanak dva dijela kontinenta razdvojenog jednom zemljom, Ukrajinom, u ratu”. Nekadašnji njemački ministar inostranih poslova Fischer ujedno upozorava da podjele koje je svijetu nametnula vlast predsjednika SAD-a Trumpa zahtijevaju da i Evropa postane samosvojna svjetska snaga “uz nadnacionalnu političku volju”. Vojna bezbjednost Evrope Fischer, štaviše, predočava da “Trumpova vlada ne dovodi u pitanje samo vojnu bezbjednost Evrope, već takođe sumnja u njenu moć u svjetskoj trgovini, na kojoj počiva evropska privreda”. On takođe podvlači da se EU mora osloboditi tehnološke zavisnosti od neevropskih velikih sila, “kao i zavisnosti od sirovina i rijetkih metala”. Više od 200 evropskih kompanija, uključujući vrlo uspješnog proizvođača aviona Airbus, su upravo upozorili da će Evropa postati “tehnološka kolonija” ako ne krene u osvajanje vlastite visoke tehnologije, posebno vještačke inteligencije. Njihov zaključak je da se mora okrenuti geslu “kupujte evropsko”, jer osamdeset posto numeričkih programa i usluga za profesionalne potrebe u Evropi se kupuju od američkih firmi, a to je 265 milijardi eura godišnje. Fischer pomalo iznenađujuće ističe da Evropa mora prevazići nacionalne razlike i nadahnuti se “naslijeđem” bivšeg francuskog predsjednika Charlesa de Gola i zbog bezbjednosnih vojnih i ekonomskih prijetnji “postati degolistička, nezavisna…jer trećeg puta nema”. “Evropi je potrebna snažna ideološka suština, da jedinstveno stoji iza slobode, ljudskih prava, solidarnosti i vladavine zakona… i samo tad će svijet vjerovati da smo prava svjetska sila”, kaže Fischer. Proširivanje Unije On podvlači i nužnost proširivanja EU na susjedne zemlje, produbljivanje evropske integracije, opipljivo pomaganje reformi u zemljama na putu u članstvo Unije. I navodi da “ukoliko neke vlade EU koče dalje produbljivanje evropske integracije, one članice ‘koje to žele i mogu’ treba da osnaže međusobnu saradnju “. A “EU takođe mora obnoviti narušenu vjerodostojnost u evropsku perspektivu kandidata za članstvo “, ukazuje on. Borrell zaključuje da “u Evropi danas vladaju tri straha: od rata, gubljenja vlastite industrije i konkurentske sposobnosti, kao i okretanja ka krajnjoj političkoj desnici”. Primjećuje da krajnja desnica takođe jako maše i plaši bojaznima od gubljenja identiteta zbog nekontrolisanog priliva doseljenika s drugih kontinenata. Izvor: Aljazeera