Crna Gora zatvorila još pet poglavlja u pregovorima sa Evropskom unijom
Evropska komesarka za proširenje Marta Kos saopštila je u utorak u Briselu da Crna Gora nikad nije bila bliža Evropskoj uniji (EU). Ona je to kazala nakon što je Crna Gora, na Međuvladinoj konferenciji sa EU 16. decembra u Briselu, zatvorila pet pregovaračkih poglavlja u pregovorima o članstvu u EU. Riječ je o poglavljima: 3 – Pravo osnivanja preduzeća i sloboda pružanja usluga, 4 – Sloboda kretanja kapitala, 6 – Privredno pravo, 11 – Poljoprivreda i ruralni razvoj i poglavlje 13 – Ribarstvo. Komesarka Kos je ponovila da je Crna Gora predvodnik u procesu integracija i kandidat sa najboljim rezultatima što je “danas dokazala sa ukupno 12 zatvorenih poglavlja” od ukupno 33: “Ali treba da budemo iskreni, najteži dio tek predstoji jer je Crna Gora saopštila da želi da završi pregovore krajem 2026, a Evropska komisija vas podržava. Da biste to postigli morate brzo da trčite.” Kos je naglasila da Crna Gora sada mora da ubrza reforme. “Ključ će biti reforme u vladavini prava. Prioritet su imenovanja, kako bi se obezbijedilo nezavisno pravosuđe, gdje sudije mogu slobodno i bez političkog pritiska da donose odluke. To takođe, znači nastavak snažne borbe protiv korupcije i organizovanog kriminala, tako da niko nije iznad zakona”, kazala je Kos. Ona je ponovila da će Podgorica imati podršku EU na “svakom koraku”. “Naredna godina biće odlučujuća i više nego ikad je Crnoj Gori potrebno nacionalno jedinstvo da stigne do cilja. Naredna godina može biti još bolja”, kazala je Kos. Premijer Milojko Spajić kazao je da je Crna Gora zatvorila više od trećine poglavlja u pregovorima o članstvu u EU, što je okarakterisao kao veliki uspjeh. On je kazao da EU u Crnoj Gori dobija članicu sposobnu da ide rame uz rame sa pojedinim državama članicama, iako je nekada bila najsiromašnija republika nekadašnje Jugoslavije. “Crna Gora neće predstavljati veliko poresko opterećenje za građane EU.” On smatra da se svakodnevno pokazuje da je realističan cilj da Crna Gora sva pogavlja zatvori do kraja 2026. “Mi stvaramo uslove da ispunimo sve do kraja naredne godine”, poručio je Spajić. Iz Vlade je u prethodnom periodu više puta ponovljen plan da se preostalo poglavlje 21 zatvori naredne 2026. godine kako bi Crna Gora bila primljena u članstvo EU 2028. Ranije je iz Vlade saopšteno da su ispunjeni svi uslovi za zatvaranje Poglavlja 31, koje se odnosi na spoljnu, bezbjednosnu i odbrambenu politiku, ali je odluka o zatvaranju ranije odložena na zahtjev Hrvatske. Hrvatska je blokirala zatvaranje tog poglavlja nakon što je Skupština Crne Gore 2024. usvojila Rezoluciju o genocidu u Jasenovcu na inicijativu proruskih i prosrpskih stranaka u vladajućoj većini čiji je lider aktuelni predsjednik parlamenta Andrija Mandić, što je zvanični Zagreb ocijenio kao provokaciju. Crns Gors je pregovore za članstvo u EU počela u junu 2012. godine. Izvor: Slobodna Evropa
Zelenski: Detalji bezbjednosnih garancija Ukrajini već na papiru
Mnogi detalji u vezi sa bezbjednosnim garancijama za Ukrajinu već su formalizovani, a prisustvo stranih trupa na terenu biće signal političke podrške Kijevu, izjavio je ukrajinski predsjednik Vladimir Zelenski. Nakon sastanka u petak sa savjetnicima za nacionalnu bezbjednost iz Velike Britanije, Njemačke, Francuske i Italije, kao i sa specijalnim izaslanikom SAD-om Kitom Kelogom, Zelenski je pozvao na ubrzanje rada na obezbjeđenju bezbjednosnih garancija, posebno nakon što su ruski dronovi ove nedjelje ušli u vazdušni prostor Poljske. “Rusija ne samo da ne pokazuje želju da okonča rat, već i eskalira sukob prijetnjama po Evropu, lansiranjem dronova u Poljsku. Zbog toga je hitno potrebno da se rad na bezbjednosnim garancijama završi što prije”, naveo je Zelenski na platformi Telegram. Takođe je istakao da je na sastanku u Kijevu razgovarano o razvoju zajedničke odbrane sa NATO-om, i da je Ukrajina predložila zajedničko presretanje svih ruskih ciljeva. Zelenski: Detalji bezbjednosnih garancija Ukrajini već na papiru Home /
Bjelorusi isključili drugu jedinicu nuklearne elektrane
Vlada Bjelorusije odlučila je da isključi drugu jedinicu nuklearne elektrane u Ostrovecu zbog aktiviranje alarma za hlađenje u nenuklarnom dijelu tog postrojenja, saopštilo je Ministarstvo energetike u toj zemlji. Elektrana u Ostrovecu nalazi se u oblasti Grodno, na zapadu Bjelorusije i blizu granice sa Litvanijom. Jedina je te prirode kojom zvanični Minsk raspolaže. Do obustave rada njene druge jedinice došlo je nakon što se aktivirao alarm koji je reagovao na odstupanje u okviru sistema hlađenja. „Situacija u Ostrovecu je rutinska i ne predstavlja nikakvu prijetnju po stanovništvo i životnu sredinu u njenom neposrednom okruženju. Radijacionih nivoi u krugu elektrane i okolnoj zoni koja se nadzire ostali su nepromjenjeni“, saopštili su energetski autoriteti u Bjelorusiji, a prenosi agencija Rojters. Nukleaernu elektranu u Ostrovecu sagradila je i u pogon pustila ruska državna agencija Rosatom, a ona je na državni elektroenergetski sistem Bjelorusije priključena 2020, dok je to sa drugom jedinicom urađeno 2023. godine. Izgradnju elektrane pratila su protivljenja bjeloruskih komšija čije su Vlade dugo isticale svoju zabrinutost za bezbjednost i eventualne incidente. Trenutno ostrovecko postrojenje zadovolja potrebe 40% ukupne potrošnje električne energije u zemlji. Estonija, Letonija i Litvanija su ranije odlučile da ne uvoze struju proizvedenu u pogonima ove „nuklearke“. Bjelorusi isključili drugu jedinicu nuklearne elektrane Home /
U Evropi manjak nataliteta i višak stanovnika
Posljednji statistički podaci pokazuju da je stopa rađanja među evropskim stanovnicima sve manja, da je populacija „starog kontinenta“ sve starija, ali da je on uvećao broj stanovnika zahvaljujući rekordnoj imigraciji iz drugih dijelova svijeta. Eurostat je saopštio da EU ima 450 miliona stanovnika, više nego ikada u prošlosti. Jedini pokretač rasta stanovništva je dolazak ljudi sa drugih kontinenata. Na teritoriji 27 članica EU od 2012. godine konstantno se bilježi negativan prirodni priraštaj. Primjera radi, u posljednjoj statistički obrađenoj godini u EU se doselilo 2,3 miliona stanovnika, umrlo je 1,3, a rodilo se tek nešto više preko milion. Eurostat konstatuje da će veliki izazov za kreatore evropske populacione politike biti izgradnja održivog sistema socijalne i penzione zaštite pošto je evidentirano da je stanovništvo EU iz godine u godinu sve starije. Što se tiče statističkih parametara po zemljama, gotovo polovina populacije ili čak 47% stanovništva EU živi u tri države – Njemačkoj, Francuskoj i Italiji. Od 27 članica u 19 je tokom prošle godine zabiilježen rast dok je preostalih osam imalo pad broja stanovnika. Najvišu stopu rasta imala je Malta – 1,90%. Slijede R Irska sa 1,60% i Luksemburg sa 1,50%. Sa depopulacijom se bore zemlje na istoku i jugu zajednice. Letonija tradicionalno najlošije stoji i u dugotrajnim trendovima pa je 2024. godine svoju populaciju umanjila za 0,90%, a za njom neslavno slijede Mađarska sa 0,40%, te Poljska i Estonija sa 0,30%. U Evropi manjak nataliteta i višak stanovnika Home /
Premijer Francuske upozorio na “smrtnu opasnost” od duga
“Francuska se nalazi u smrtnoj opasnosti o nacionalnog duga”, upozorio je premijer te zemlje Fransoa Bajru i dodao da će zbog toga državni budžet morati da bude smanjen za 40 milijardi eura. Bajru je ilustrovao tešku situaciju činjenicom da je u svakoj sekundi Francuska zaduženija za novih 5.000 eura. „Postali smo kao država zavisni od javnog trošenja“, konstatovao je prvi čovjek francuske Vlade. „Ovo je posljednja stanica prije litice pred kojom se trenutno nalazimo“, napomenuo je Bajru podsjetivši na čuvenu izjavu jednog od posljednjih francuskih kraljeva, Luja XV, koji je uvidjevši koliko on i dvorska administracija troše rekao „poslije nas potop“. „Ovaj će kabinet preuzeti odgovornost“ poručio je Bajru. „Više od 50 godina kao država imamo veću potrošnju od prihoda“, naglasio je premijer, a pariski „Figaro“ to sve ilustruje podatkom prema kojem Francuska svake godine svoj dug uvećava za 150 milijardi eura pa je tako on dostigao frapantnih 3,3 biliona. Premijer Francuske upozorio na “smrtnu opasnost” od duga Home /
U Bordou protetstvuju vinari
Vinari iz francuske pokrajine Žironde započeli su proteste ispred trgovinskog lanca „Lidl“ zbog promotivne cijene od 1,39 evra po litru vina smatrajući to kao uvrijedu za njih. Sindikalni predstavnici proizvođača vina iz ove oblasti, sa izuzetnom tradicijom u ovom poslu, obavjestili su javnost da je nekoliko njihovih kolega zbog gubitaka u maju izvršilo samoubistvo. Pariski dnevnik „Figaro“ prenio je da su se na protestima u Bordou i okolini mogli vidjeti natpisi „Vaše promocije – naše grobnice“, „“Lidl“ – prezir prema dobrim stvarima“ i „Na ivici smo opstanka“. Okupljeni su izjavili da „njemački trgovinski lanac guši domaću proizvodnju vina damping ponudom“ i da „uprno namjeće proizvođačima uvjerenje da kvalitetno vino može i mora da bude jeftino“. Procjene kažu da litar vina u Francuskoj ne može da bude jeftiniji od tri evra i da ovako niska cijena u marketima „šalje vinarima poruku dan njihov rad i trud ne vrijede ništa“. Francuski mediji podsjećaju da „Lidl“ nije prvi koji se dosjetio da u njihovoj zemlji obori cijenu ovog alkoholnog pića ispod tržišne. U martu 2024. godine lanac „Sektas“ je proizvođačima ponudio litar vina za 1,89 evra. Prošlog mjeseca je žirondinski sindikat vinara objasnio da svaka ponuda ispod komercijalne ugrožava opstanak proizvođača ovog pića na tržistu i da je to direktna prijetnja za egzistenciju nekoliko hiljada gazdinstava u ovom pitoresktnom kraju. Sindikalci su pozvali više trgovinskih lanaca na direktan dogovor sa njima i istakli da očekuju njihov odgovor na ponudu. Dok se to ne desi, oni su poručili kupcima da, ako već žele uštedu, pokušaju da stupe sa njima u kontakt i obezbjede jeftinije vino pomoću kućne dostave. U Bordou protetstvuju vinari Home /
Odbor za turizam PKCG:“Više smo očekivali od novog Zakona o turizmu“
„Novi Nacrt zakona o turizmu nije naklonjen ovoj privrednoj grani, a pogotovu ne malim subjektima koji u njoj posluju“, stav je Odbora za turizam Privredne komore Crne Gore (PKCG), uz dodatak da su u ovoj organizaciji više očekivali od Vladinog akta. Prema njihovom mišljenju, rješenja koja je zakonodavac predvidio neće uprostiti birokratske procese regulacije već će ih dodatno zakomplikovati. Novim zakonom zahtijeva se veliki broj normi i administrativnih procedura, a u toj „šumi propisa“ najteže će se snaći mala preduzeća i početnici u ovom biznisu. „Zakonom se uvode procedure koje mala, srednja i mikro preduzeća u crnogorskom turizmu ne mogu da ispune zato što su iznad njihovih kapaciteta. To se najviše odnosi na kategorizaciju, ponovnu kategorizaciju i ispunjavanje posebnih standarda ugostiteljskih objekata“, samo je jedna od primjedbi koje su na adresu Vlade Crne Gore stigle iz privredne komore. Eksperti PKCG navode i da bi cilj daljeg jačanja najznačajnije privredne grane u Crnoj Gori dodatno jačanje otpornosti i konkurentnosti malih preduzeća. „Umjesto da zakon podstakne digitalizaciju i pojednostavljenje uslova poslovanja, što je evropski trend, našli smo se u procesu u kome se sve dodatno komplikuje“, precirano je u primjedbama. Veliki dio sugestija odnosi se na određivanje statusa turističkog vodiča, animatora, turističkog zastupnika i sličnih zanimanja vezanih za ovu privrednu granu. Takođe, uočeno je da nije dovoljno dobro definisan problem izdavanja sertifikata za razne profesije unutar turizma. „Ovim zakonom nije dat neophodan prostor za animaciju zdravstvenog, ruralnog, kulturnog i, generalno, održivog turizma, što je praksa koja se forsira u EU. Predlagač je prepoznao digitalizaciju kao vrijednost, ali nije bliže definisao put ka digitalnoj transformaciji crnogorskog turizma“, ističu u PKCG. Oni su doali da ne postoji nikakav koncept nacionalne digitalne platforme koja bi poslužila u promociji, evidenciji i upravljanju turističkom ponudom. Ovakva platforma već postoji u Sloveniji i Hrvatskoj. „Umjesto toga, mi smo ostavili na snazi trenutni model koji je parcijalan, neprecizan i nesinhronizovan“, objašnjavaju u Privrednoj komori Crne Gore. Ipak, u zaključku se ističe da je aktuelni Nacrt zakona o turizmu izvjestan napredak u odnosu na ono što Crna Gora trenutno ima i dodaje da Vlada Milojka Spajića sve ove primjedbe treba da shvati kao konstruktivni doprinost PKCG. Novi zakonski akt ima 45 stranica, a primjedbe koje je PKCG uputila na adresu Spajićevog kabinete napisane su na 30. On se trenutno nalazi na javnoj raspravi, koja je započeta 10. juna i trebalo je da se okonča 20 kasnije, ali je rok produžen, na zahtijev turističke javnosti. Odbor za turizam PKCG:“Više smo očekivali od novog Zakona o turizmu“ Home /
Novi prijedlog evropskog budžeta u iznosu od 1,8 milijardi eura
Za period od 2028. do 2034. godine budžet EU trebalo bi da iznosi 1,8 milijardi eura, predložila je EK nakon dugotrajnih i mukotrpnih internih pregovora. Prijedlog budžeta medijima je predstavila i obrazložila predsjednica EK Ursula Fon Der Lajen, ali već sada je izvjesno da će on naići na izuzetno velike prepreke u proces usvajanja. Neslaganja stižu čak i iz domovine šefice EK. Naime, Vlada Njemačke je odmah istakla da neće podržati evropski budžet. Briselski zvaničnici su pojasnili da povećanje budžeta u odnosu na aktuelni period predstavljaju dokaz porasta kupovne moći građana EU dok Nijemci tumače da je to povećanje za njih neprihvatljivo. Portparol kabineta Fridriha Merca Štefan Kornelijus naglasio je da je za Nijemce nelogično da „u vrijeme kada nacionalne Vlade čine velike napore da konsoliduju svoje finansije, iz Brisela stižu nagovještaji o znatnom rastu zajedničkog budžeta“. Vlada „velike koalicije“ demohrišćana i socijaldemokrata, prema riječima Kornelijusa, „neće podržati dodatno oporezivanje kompanija“, što je odredba koja stoji u budžetskom prijedlogu koji je dostavila EK. U tom prijedlogu je pojašnjeno da je „dodatno oporezivanje kompanija“ svrstano među „nove izvore prihoda“ i da se odnosi na one privredne subjekte čiji je godišnji promet iznad 50 miliona eura. Takođe, EK planira da u narednom budžetskom periodu (2028 – 2034) uvede novi porez na elektronski otpad koji se ne reciklira. Ako bi se prijedlog EU usvojio, dio nacionalnih prihoda od oporezivanja duvana biće preusmjeren u Brisel. Njemačka je najznačajnija članica EU. Četvrtina zajedničkog budžeta puni se doprinosom zvaničnog Berlina. Budžet će biti usvojen definitivno ako ga usvoji EP, ali i parlamenti svih 27 zemalja-članica. Novi prijedlog evropskog budžeta u iznosu od 1,8 milijardi eura Home /
Rast kineske ekonomije uprkos carinama SAD
Kineska ekonomija zabilježila je rast od 5,20% u drugom kvartalu ove godine, objavili su zvaničnici Vlade te zemlje. Kinezi posebno ističu da je značajan rast nastavljen uprkos sankcijama administracije SAD, na čelu sa predsjednikom Donaldom Trampom. Glavna meta ovih carina je snažna i izvorno orijentisana kineska ekonomija, koja decenijama unazad ima suficit u odnosu na SAD. Ako se gleda međugodišnji rast, ekonomije Kina je jača za 5,40% u odnosu na isti period prošle godine dok je BDP na kvartalnom nivou uvećan za 1,10%, što je u okviru projekcije nadležnih organa zvaničnog Pekinga. Oni su, kao i prošle godine, predvidjeli da će ekonomija u 2025. zabilježiti rast od 5%. U analizi dostavljenih podataka kaže se da je glavni faktor ovog rasta povećani izvoz. Kinezi su pojačali izvoz svojih proizvoda za 5,80% u odnosu na kraj drugog kvartala 2024. godine. Međugodišnji rast izvoza kineske robe u svijet je u maju bio 4,80% pa se stiče utisak da su kineski izvoznici u toku posljednjeg mjeseca pojačali tempo. Kao recept za ublažavanje posljedica visokih američkih carina stručnjaci izdvajaju povećanje izvoza u treće zemlje, poput Vijetnama, ili otvaranje kineskih firmi u državama koje nisu, za sada, pogođene američkim mjerama za smanjenje deficita. “Nacionalna ekonomija se proatkivnim mjerama nakon uvođenja američkih carina pokazala vitalnom i otpornom zadržavši stabilan rast kao osnovicu za novi zamah”, stoji u komentaru Nacionalnog zavoda za statistiku Kine. Dugoročni izazov za kineske ekonomske autoritete ostaje permanentni trend pada domaće tražnje. U maju su cijene pale za 0,10% u odnosu na isti mjesec prošle godine. Ovaj trend nije ništa novo za Kineze pošto se sa njim suočavaju od 2020. godine i pandemije virusa korona. Ekonomistkinja sa Oksforda Luiz Lu smatra da na deflaciju utiču i mjere kineskih vlasti koje sistematski sprovode politiku smanjivanja troškova za izvozne firme kako bi one na međunarodnom tržištu bile konkurentnije. „Ovo za posljedicu ima deflatorne pritiske u samoj Kini“, objašnjava ova britanska ekspertkinja. Rast kineske ekonomije uprkos carinama SAD Home /
Zemlje Južne Evrope najviše pogođene klimatskim promjenama
Evropa je kontinent koji se najviše zagrijava usljed pojačanog dejstva klimatskih promjena, a najveće posljedice po ekonomiju imaju zemlje južnog dijela „starog kontinenta“. Prema rezultatima studije grupe autora u časopisu „Nejčur Komjunikejšns“ prosječni ekonomski gubici izazvani toplotnim talasima do 2010.godine iznosili su 0,21%, a već za deset godina oni će biti 0,77% BDP-a ili možda čak više od toga. David Garsija-Leon i njegovi saradnici ističu u pomenutom članku da će gubici koji u ekonomiji nastaju zbog klimatskog faktora do sredine ovog vijeka porasti na više od 1%. Zemlje Južne Evrope će i tada prebaciti prosjek, a takav je slučaj je i danas. U projekcijama za 2050. godinu i period koji dolazi poslje nje ekonomije Portugalije, Španije, Italije, Malte, Hrvatske, Grčke, Kipra, pa čak i Rumunije, koja se nalazi u Srednjoj Evropi, pretpjeće po klimatskoj osnovi gubitke od preko 2,50%. Sa druge strane, najmanje razloga za brigu imaće Velika Britanija, R Irska, Belgija i Holandija, čije će ekonomije zbog globalnog zagrijavanja izgubiti 0,50% BDP-a. Ono što mora da brine i EK i nacionalne Vlade evropskih zemalja jeste činjenica da je pad svuda konstantan i da nijedna ekonomija ne može da se pohvali da ostaje vitalna pred klimatskim izazovima sa kojima se planeta suočava. Visoke temperature smanjuju produktivnost rada, pokazuje studija OECD-a iz 2024. godine. Ova studija nije obuhvatila samo države EU nego i Japan i R Koreju. Autori su pojasnili metodologiju navevši da je istraživanje posmatralo visine temperatura i finansijske informacije vezane za preko 2,7 miliona preduzeća od 2000. do 2021. godine. „Na svakih deset novih toplih dana u godini, u odnosu na prijethodni period, produktivnost rada opada za 0,30%“, rezultat je ovog velikog istraživanja stručnjaka OECD-a. Međutim, taj pad nije linearan. „Kada temperature pređu 40 Celzijusovih stepeni, produktivnost pada za 1,50% do čak 1,90%“, dodaju autori. Španija je kao zemlja godinama već najpogođenija na kontinentu ne samo porastom prosječnih temperatura nego i onim što se stručno navodi kao „toplotni stres“. Medicinski podaci koji do nas stižu putem medija sa Pirinejskog poluostrva empirijski potvrđuju zaključke naučnika. U posljednja dva mjeseca Španci su se suočili sa čak 1.180 smrtnih slučajeva koji su direktna posljedica enormno visokih temperatura. David Garsija-Leon, stručnjak sa početka našeg teksta, zaposlen je u Ministarstvu poljoprivrede, rudarstva i ishrane Španije. Na pitanje novinara „Juronjuza“ da li su evropske Vlade dovoljno svjesne negativnih ekoloških i ekonomskih trendova, on je odgovorio da su „neki koraci već preduzeti u ranijem periodu poput mjera da radnici na otvorenom u najtoplijim dijelovima dana prekidaju posao i odlaze na pauzu“. „Kada ovi talasi postanu još silniji i učestaliji, ovakve mjere će se proširiti na cio kontinent. Za sada su zastupljene samo kod nas, na evropskom jugu“, naveo je Garsija-Leon i dodao da su neke od evropskih država uvele sisteme za rana upozoravanja najširih slojeva stanovništva na elementarne nepogode. Helija Kosta iz OECD-a dodaje da bi Vlade trebalo da donesu regulativu za uvođenje boljih i jačih sistema ventilacije u javnim prostorijama kao i obavezu proširivanja već postojećih kapaciteta zelenih površina u velikim urbanim cjelinama. Oboje eksperata se slažu da se Evropa do sada nije dovoljno ozbiljno suočila sa opasnostima klimatskih promjena. Zaključuju da je na primarnom mjestu zaštita zdravlja zaposlenih i da se time evropski autoriteti moraju pozabaviti u narednom periodu. Zemlje Južne Evrope najviše pogođene klimatskim promjenama Home /