Preuzimaju li desničari Evropu? | Ekonomist

Preuzimaju li desničari Evropu?

Od Švedske do Francuske, preko Poljske i Njemačke pa sve do samog juga Evrope, Grčke, desničarske partije uzimaju sve više maha. To bilježi rast njihovog retjinga, posebno u posljednjih pet godina. Povećanje popularnosti  i povratak onih zaboravljenih, desničarskih partija u zakonodavne domove širom Evrope, uslovila je i migrantska kriza. Sasvim je poznato da se većina programa političkih subjekata ovog pravca temelji zapravo na antimigracionoj politici i ne baš blagonaklonom stavu prema izbjeglicama, koje su, htjeli to da priznamo ili ne, preplavile Evropu i promijenile život evropskih građana. Kako se održavaju izborni ciklusi u evropskim državama, tako se i desno orijentisane partije sve sigurnije penju stepenicama koje vode do mjesta odlučivanja. Mnogi činioci partija desnica, neki iz fotelja vlasti kao što je to slučaj sa Poljskom, neki iz fotelja opozicije kao što je to slučaj sa Francuskom, umnogome oblikuju političke tokove kako svojih država tako i same Evrope.

Posljednji zabilježen „desničarski šamar“ Evropi desio se u Njemačkoj. Niko nije vjerovao da će desnica, predvođena Alternativom za Njemačku ostvariti takav izborni uspjeh. Parlamentarni izbori održani nedavno u Njemačkoj još jedan su indikator da euroskepticizam jača. Alternativa za Njemačku postala je treća politička snaga u njemačkom Bundestagu, osvojivši čak 12, 6% povjerenja izašlih Njemaca na birališta. Izazvalo je to gorko-sladak ukus u političkim ustima kancelarke Angele Merkel, ali i veliku bojazan. AfD, kako glasi skraćeni naziv za ovu njemačku desničarsku partiju, svoje uspjehe je počela da niže na izborima koji su održani u njemačkim pokrajinama, a koji su prethodili saveznim. Oni izbori koji su održani za savezni parlament bili su samo potvrda strahovanja „umjerene Evrope“ da se stvari mijenjaju i da postoji razlog za zabrinutost. Kako će kancelarka Merkel nakon formiranja svog kabineta izaći na kraj sa desničarima, interesuje Njemce ali i cijelu Evropu. Jedno je sigurno, a to je da ni njoj, a ni onima koji će voditi uz nju Njemačku naredne četiri godine, neće biti lako.

Za simbol savremene desnice u Evropi sigurno se može uzeti Marin Le Pen, energična i smjela, dugogodišnja francuska političarka. Le Pen se u posljednju deceniju prva otvoreno i jasno usprotivila prijemu migranata. Naime, liderka francuskog desničarskog pokreta Nacionalni front ima tvrdokoran stav o imigraciji. Jedna je od najglasnijih zagovornika za automatsko izbacivanje nelegalnih imigranata uz smanjivanje broja legalnih migranata na 10.000 godišnje. Možda je to i posljedica činjenice da je Francuska jedna od zemalja EU koja je i prije najnovijeg migrantskog talasa, primala izbjeglice iz sjeverno-afričkih država koje su bile „pogođene“ društveno-političkim promjenama i socijalnim nedaćama u matičnim državama. U predizbornoj trci za predsjednika Frnacuske nije krila da se zalaže za zatvaranje, kako je govorila, ekstremističkih džamija ali i davanje prioriteta Francuzima u dobijanju stanova koje država daje socijalno ugroženom sloju francuskog društva. Takođe, desničarka Le Pen se nije libila da kaže da bi, ako pobijedi na izborima, pokušala da ugovori ponovno članstvo njene zemlje u EU. U slučaju da to ne uspije, nesuđena francuska predsjednica imala je plan B, a to je raspisivanje referenduma za dalji ostanak Francuske u uniji. Za realizaciju svojih brojnih ekstremno desnih nauma, Le Pen bi imala veću mogućnost da u drugom krugu izbora za šefa Jelisejske palate nije izgubila od protivkandidata, Emanuela Makrona.

Poljska je još jedna članica EU koja nije ostala imuna na desničarski talas. Na izborima koji su održani 2015.godine, najveće povjerenje Poljaka zadobila je konzervativna stranka, desnog centra Pravo i pravda. Sa osvojenih 39%, dobili su mogućnost da samostalno vladaju Poljskom, jer su na taj način osvojili najveći broj mjesta u poljskom zakonodavnom domu, Sejmu. Poslije tih izbora, mjesto šefa izvršne vlasti preuzima Beata Šidlo. Oštra poljska premijerka jasno je stavila do znanja zvaničnom Berlinu da je upravo njihova „kancelarka Merkel pozvala izbjeglice u Evropu, a da one sada siju smrt“. Ovom izjavom jasno je aludirala na brojne terorističke napade koji su se desili širom Evrope. Usprotivila se i SAD, ali i Briselu i predsjedniku Poljske u namjeri da sprovede pravosudnu reformu u toj državi, ali i planu EU o prijemu izbjeglica prema briselskom planu, koji konzervativna Šidlo nikako ne podržava.

Zemlja lala, Holandija, za dlaku je izbjegla, nakon martovskih izbora, da na njeno čelo dođe Hert Vilders, antiislamista i protivnik Evropske unije. Tijesnu pobjedu nad njim odnio je premijer Mark Rute. Ali da „desne lale“ u Holandiji i te kako brzo rastu, potvrđeno je na pomenutim izborima. Kada se govori o desno orijentisanoj Evropi, mora se pomenuti da ni skandinavske države nisu u cijelom zaokretu zaobiđene. U švedskom parlamentu, u Štokholmu, sjede poslanici Švedske demokratske stranke, partije koja je zasnovana na platformi konzervativizma i nacionalizma. Švedske demokrate, kako se još nazivaju, pozivaju na oštro ograničenje imigracije. Protive se mogućnosti da Turska uđe u EU, ali i oni su još jedna evropska partija koja traži referendum o članstvu svoje države u EU. Pažnju evropske javnosti na sebe je skrenula i neofašistička Zlatna zora, kada je 2012.godine po prvi put ušla u parlament Grčke. Program ove partije temelji se na antiimigracionim stavovima i stoji na stanovištu da je zajednička evropska valuta ključ ekonomske propasti Grčke. Protivljenje tzv. islamizaciji Grčke jedan je od stubova u radu ove političke grupacije.

I nisu ovo izolovani slučajevi, a koji su navedeni kao primjer za jačanje ekstremno desnih stavova u Evropi. U ovom slučaju, kao primjer se mogu uzeti i druge zemlje Evrope, poput Ujedinjenog kraljevstva, Finske, Austrije, Mađarske, Bugarske… Desničari i euroskeptici su svakako počeli da „vuku konce“ Evrope 21.vijeka. Neki od njih su nenadano brzo došli u poziciju da odlučuju, i iako politički ne previše iskusni, jasno su pokazali da imaju svoj desni stav, koji je dijametralno suprotan od onih drugih kolega koji imaju više iskustva ali i drugačije poglede na Evropu u budućnosti. Nepoznanica je još uvijek koji su to ključevi vrtoglavog uspjeha desnice u Evropi. Bregzit, migranti, terorizam, Brisel koji želi da sve drži pod svojom palicom, ili čak stavovi američkog predsjednika Donalda Trampa… Jedno je sigurno, a to je da je političko desničarsko dijete postalo punoljetno i da želi samostalan i drugačiji život od ostalih.

Komentariši

Top