Pet najmoćnijih ekonomskih imperija svih vremena | Ekonomist

Pet najmoćnijih ekonomskih imperija svih vremena

Tokom istorije, određene su se civilizacije neslućeno razvile na račun svojih suparnika.

U zadnje vrijeme slušamo o ‘američkom padu’. Čini se da zabrinutost nije neosnovana – SAD su pretrpjele veliku finansijsku krizu, došlo je do blagog oporavka, dvije decenije plate nisu porasle, a konstantno dolaze vijesti o usponu Kine – zemlje sa 1,3 milijarde stanovnika koja ima naizgled beskonačan potencijal.

Međutim, posmatrajući američku situaciju iz istorijske perspektive, nevjerovatno je da je Amerika postala tako ekonomski moćna. Najveće svjetske ekonomske sile obično su bile države koje su obuhvatale veliki broj stanovnika i ogromnu teritoriju. Industrijalizacija je relativno mlad fenomen. Do prije trista godina, ekonomije širom svijeta bile su uglavnom poljoprivredne.

Ekonomski istoričar Ian Morris tvrdi da je kroz ljudsku istoriju ekonomska snaga uveliko zavisila od poljoprivredne revolucije. Sve do industrijalizacije.

Donosimo pet najdominantnijih ekonomskih carstava po hronološkom redu:

Rimsko Carstvo: 25 – 30 posto svjetske proizvodnje

Rim je daleki predak prve poljoprivredne revolucije, koja je započela na području današnjeg Iraka. Rim je od malene republike u kratkom vremenu postao najveće ekonomsko carstvo koje je dominiralo vjekovima. Rimsko Carstvo je svoj status potvrdilo u nizu ratova, kao što su Punski ratovi koji su vodili protiv Kartage. Nakon toga su u potpunosti zavladali Mediteranom, što je uvelike olakšavalo trgovinu, a finansijski sistem koje je razvilo  Rimsko Carstvo bio je jedan od najsofisticiranijih u istoriji.

Kineska Dinastija Song: 25 – 30 posto svjetske proizvodnje

Prije nego je kineska civilizacija iskoristila blagodeti poljoprivrednog društva, Kinom je od 960. do 1279. godine vladala Dinastija Song koja je stvorila jednu od najveličanstvenijih civilizacija u ljudskoj istoriji. Prema nekim ekonomskim istoričarima, Kina je, a ne Engleska, prva iskusila industrijsku revoluciju. Te se tvrdnje oslanjaju na istraživanjima kineskih i japanskih naučnika koja pokazuju kako je Kina iskusila rast BDP-a u isto vrijeme kad i rast broja stanovnika, nešto što Evropi nije pošlo za rukom još stotinama godina.

Mongolsko Carstvo u Indiji: 25 posto svjetske proizvodnje

Indijska civilizacija jedna je od najstarijih na svijetu i mnogo se carstava uzdiglo i propalo na tom području tokom istorije. Ekonomski najuspješnije bilo je Mongolsko Carstvo koje je trajalo od 16. vijeka do uspostave britanske Indije. Proizvodnja je u tom razdoblju dosezala brojke zabilježene u Engleskoj i Francuskoj tog doba. Indijska vladajuća klasa tog doba vodila je ekstravagantan način života koji je nadmašivao evropski životni stil, ali, na nesreću, na račun eksploatacije kojoj je društvo bilo podvrgnuto.

Britansko Carstvo: 21 posto svjetske proizvodnje

Kroz većinu istorije, istoričarima je bilo jako teško ustanoviti BDP. Sve se to promijenilo s usponom Britanskog Carstva, kada su poreski i brojni drugi podaci istoričarima olakšali posao. Britansko Carstvo je prvo koje je dominiralo svjetskom ekonomijom bez da pritom dominira jednako velikim postotkom stanovništva. Britanska prednost proizilazi iz nevjerovatno velikog značaja industrijske revolucije, kao i kolonijalnih posjeda. Na vrhuncu Britanskog Carstva čak je šest posto ukupne proizvodnje dolazilo iz kolonija.

SAD oko 1950-ih: 50 posto svjetske proizvodnje

Do kraja Drugog svjetskog rata, Sjedinjene Američke Države su, prema nekim procjenama, bile odgovorne za 50 posto svjetske proizvodnje. Međutim, ta statistika može dovesti do krivih zaključaka. Nije istina da je Amerika bila dvostruko uspješnija od ostalih na ovoj listi. Uostalom, SAD su ovakvu dominaciju proživljavale kratko, zahvaljujući činjenici da je većina svjetskih ekonomija bila opustošena Drugim svjetskim ratom. Amerika je u kasnom 19. vijeku postala najveća svjetska ekonomija zahvaljujući velikoj populaciji, prirodnim resursima i poduzetničkom duhu. Međutim, SAD dominaciju krajem prošlog vijeka mogu zahvaliti isključivo ratu.

Otada, moć SAD-a slabi, ne zato što ne rastu dovoljno brzo, nego zato što ih ostatak svijeta sustiže. To je, međutim, istorijski obrazac koji se ponavlja – ekonomska revolucija se dogodi negdje u svijetu i širi se. One koji su se smjestili na vrhu teško je zbaciti, a obično budu svrgnuti tek nakon masovnih konflikata ili izbijanja industrijske revolucije negdje drugo.

– Ako se nastavi odigravati takav istorijski ritam, jedini način da dođe do promjene jeste promjena načina na koji stvari funkcionišu, odnosno potenciranje još jedne u nizu revolucija. – zaključuje Morris.

 

Izvor: Fortune

 

Redakcija
Redakcija
Redakcija Ekonomista donosi ekonomske i poslovne vijesti iz Crne Gore i svijeta, doprinosi promovisanju dobrih poslovnih praksi i razvijanju preduzetničke svijesti.

Komentariši

Top